شماره سی و هفتم

ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی (فصلنامه علمی-پژوهشی)

شاپا: ‎2008-4420

شاپای الکترونیک: ‎2252-0899

مدیر مسئول:

سهیلا موسوی سیرجانی, دکتر, دانشگاه آزاد اسلامی، تهران جنوب

پست الکترونیک: ‎S_movsavi@azad.ac.ir‎

سردبیر:

امیر بانو کریمی, دکتر

پست الکترونیک: ‎Ab_karimi@azad.ac.ir‎

مدیر داخلی:

راویه قلی پور , کارشناس ارشد, دانشگاه آزاد اسلامی، تهران جنوب

سفارش نشریه

نام
ایمیل

کد رفرنس: ‎997-456

سال دهم, شماره سی و هفتم, ‎1393/10/01

نوع مقاله: مقاله تحقیقی

موضوعات:

بررسی شباهت برخی از اندیشه‌های سعدی و باورهای زروانی با تأکید بر مینوی خرد

چکیده مقاله:

سعدی با وجود این‌که اصل آزادی و اختیار انسان را هرگز به‌طور کامل نفی نکرده، به شدت تحت‌تأثیر اندیشه‌های جبرگرایانه و تقدیرگرایی ناشی از آن بوده است. اغلب سعدی‌ پژوهان در ریشه‌یابی جبرگرایی‌ وی، اندیشه‌های اشعری را مهم‎ترین عامل دانسته‌اند؛ در حالی‌که این رویکرد ریشه‌ها و سرچشمه‌های کهن‌تری دارد و چنان‎که یافته‎های این پژوهش نشان می‌دهد، سعدی جدا از اقتضای اوضاع سیاسی و مذهبی و اجتماعی خاص روزگار خود، و در عین اثر‌‌پذیری از اندیشه‌های اشعری با اندیشه‌های زروانی نیز آشنا بوده است. این جستار به منظور راه‌یابی به اصالت اندیشه‌های سعدی در این زمینه و همسو با تبیین هر چه بیشتر این موضوع انجام گرفته و در آن به بیان مهم‌ترین اصول این نوع تفکر، یعنی اهمیت و نقش مؤثر آسمان و ستارگان، قدرت دهر و روزگار و به‌ویژه اهمیت تقدیر و بخت در زندگی انسان از دیدگاه سعدی و تطبیق آن با یکی از منابع اصلی اندیشه‌های زروانی ـ مینوی خرد ـ پرداخته شده است.

مولف و محقق: , منوچهر جوکار , شیما فاضلی

کلید واژه ها: سعدی، مینوی خرد، اندیشه‌های زروانی، آسمان، تقدیر و بخت

مراجع و رفرنس ها:

آزادی، کریم. 1366. «تأثیر تربیت از دیدگاه سعدی»، درذکر جمیل سعدی. زیر نظر کمیسیون یونسکو. ج1. چاپ دوم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. صص41ـ56.
الیاده، میرچا. 1372. رساله در تاریخ ادیان. ترجمه جلال ستاری. چاپ اول. تهران: سروش.
امانت، عباس. 1370. «بر طاق ایوان فریدون (نقش دولت و رعیت در دیده سعدی)»، ایران‌شناسی، س2. ش1. صص160ـ 184.
اوستا. 2535. به کوشش جلیل دوستخواه. چاپ دوم. تهران: مروارید.
بهار، مهرداد. 1352. اساطیر ایران. چاپ اول. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ــــــــــ . 1387. پژوهشی در اساطیر. چاپ هفتم. تهران: آگه.
پلانتینجا، الوین. 1384. فلسفه دین (خدا، شر، اختیار). ترجمه و توضیح محمد سعیدی¬مهر. چاپ دوم. قم: مؤسسه فرهنگی طه.
حامی، احمد. 2535. بغ مهر. چاپ اول. تهران: داورپناه.
حمیدیان، سعید. 1383. سعدی در غزل. چاپ اول. تهران: قطره.
دشتی، علی. بی‌تا. قلمرو سعدی. چاپ چهارم. تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر.
دولت‌آبادی، هوشنگ. 1373. «در پس آینه(روایتی از نبرد آیین‌ها در شاهنامه)»، ماهنامه کلک، ش25. صص7ـ22.
ــــــــــــــــــ . 1377. «آبا بوزرجمهر زروانی بوده است؟»، در ارجنا‌مه ایرج، به کوشش محسن باقری. ج1. چاپ اول. تهران: توس. صص517ـ 526.
رضی، هاشم. 1350. زرتشت و تعالیم او. چاپ چهارم. تهران: فروهر.
زرین‌کو‌ب، عبدالحسین. 2536. نه شرقی، نه غربی، انسانی. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.
ـــــــــــــــــــــ . 1381. نامورنامه. چاپ اول. تهران: سخن.
زنر، آرتور. 1375. زروان یا معمای زرتشتی‌گری. ترجمه تیمور قادری. چاپ دوم. تهران: فکر روز.
ـــــــــ . 1387. طلوع و غروب زرتشتی‌گری. ترجمه تیمور قادری. چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
سعدی، مصلح‌الدین. 1388. کلیات سعدی. تصحیح محمدعلی فروغی. چاپ دهم. تهران: ققنوس.
شجاری، ناصر. 1388. «زمان در عرفان اسلامی»، فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. س5. ش14.
شمیسا، سیروس. 1382. سبک‌شناسی شعر. چاپ نهم. تهران: فردوس.
شیخ بوعمران. 1382. مسئله اختیار در تفکر اسلامی و پاسخ معتزله به آن. ترجمه اسماعیل سعادت. چاپ اول. تهران: هرمس.
صمدی، مهرانگیز. 1367. ماه در ایران. تهران: علمی و فرهنگی.
فردوسی، ابوالقاسم. 1960. شاهنامه. زیر نظر ای برتلس. چاپ اول. مسکو: انجمن خاورشناسی.
ماسه، هانری. 1364. تحقیق درباره سعدی. ترجمه محمد حسن مهدوی اردبیلی و غلامحسین یوسفی. تهران: توس.
محقق، مهدی. 1338. «متنبی و سعدی»، راهنمای کتاب، س2. ش2. صص222ـ 238.
ــــــــــــ. 1352. «سعدی و قضا و قدر»، در مقالاتی درباره زندگی و شعر سعدی، به کوشش منصور رستگار فسایی. شیراز: دانشگاه پهلوی.
مینوی خرد. 1354. ترجمه احمد تفضلی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
نیکوبخت، ناصر. 1388. «مولوی و حل مسأله جبر و اختیار در مکتب عشق»، فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. س5. ش15 .
هاشمی، جمال. 1378. سعدی و روان‌شناسی نوین. چاپ اول. تهران: شرکت سهامی انتشار.
هخامنشی، کیخسرو. 2535. حکمت سعدی. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.
هینلز، جان. 1373. شناخت اساطیر ایران. ترجمه ژاله آموزگارـ احمدتفضلی. چاپ سوم. تهران: آویشن ـ چشمه.
یاحقی، محمدجعفر. 1388. فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی. چاپ دوم. تهران: فرهنگ معاصر.





References
Amānat, 'Abbās. (1991/1370SH).“Bar tāq-e eyvān-e Fereydoun (naqsh-e dowlat va ra'yat dar dideh Sa'di) ”. Irān shenāsi.Year 2.No. 1. Pp. 160-184.
Avestā.(1997/1377SH). Ed. by Jalil Doustkhāh. 2nd ed. Tehran: Morvārid.
Āzādi, karim.(1987/1366SH).Ta'sir-e tarbiyat az didgāh-e Sa'di dar zekr-e jamil-e Sa'di. Under the supervision of UNESCO Commission.Vol. 1. 2nd ed. Tehran: Vezārat-e farhang va ershād-e eslāmi. Pp. 41-56.
Bahār, Mehrdād. (1973/1352SH).Asātir-e Iran. 1st ed. Tehran: Boniād-e farhang-e Iran.
Bahār, Mehrdād. (2008/1387SH). Pazhouheshi dar Asātir. 7th ed. Tehran: Āgah.
Dashti, 'Ali. (?) .Dar ghalmrow Sa'di. Tehran: Edāre kol-e negāresh-e vezārat-e farhang o honar.
Dowlat Ābādi, Houshang.(1994/1373SH). “Dar pas-e āyeneh (revāyati az nabard-e ā'in-ha dar shahnāmeh) ”. Kelk journal.No. 25.Pp.7-22.
_____________________.(1998/1377SH). “Āyā Bouzarjomehr Zurvāni boudeh ast? ”.In Arj-nāmeh-ye Iraj. With the effort of Mohsen Bāgheri.Vol. 1. 1st ed. Tehran: Tous. Pp. 517-526.
Eliade, Mircea. (1993/1372SH). Resāleh dar tārikh-e adyān (Traite d'histoire des religions).Tr.By Jalāl Sattāri. 1st ed. Tehran: soroush.
Ferdowsi, Abolghāsem. (1960/1338SH).Shāhnāmeh.Under E. Berteles. 1st ed. Moskow : Anjoman-e Khavar-shenāsi.
Hakhamaneshi, Keikhosrow. (1976/1355SH).Hekmat-e Sa'di. 2nd ed. Tehran: Amir Kabir.
Hāmi, Ahmad. (1976/1355SH).Baq Mehr. 1st ed. Tehran: Dāvarpanāh.
Hamidiyān, Saeed. (2004/1383SH).Sa'di dar qazal. 1st ed. Tehran: Ghatreh.
Hāshemi, Jamāl. (2000/1378SH).Sa'di va ravān shenāsi novin. 1st ed. Tehran: Sherkat-e Sahāmi-ye Enteshār.
Hinnells, John Russel. (1994/1373SH).Shenākht-e asātir-e Iran (Persian mythology).Tr.By Zhāleh Āmouzgār & Ahmad Tafazzoli. 3rd ed. Tehran: Avishan-Cheshmeh.
Masse, Henri. (1985/1364SH). Tahghigh darbareh S'adi (Essai sur le poete saadi). Tr. by Mohammad Hasan Mahdavi Ardebili and Gholam-hossein yousefi. Tehran: Tous.
Minooy-e kherad (1975/1354SH).Tr.By Ahmad Tafazzoli. Tehran: Bonyād-e farhang-e Iran.
Mohaqeq, Mehdi. (1959/1338SH).“Motanabbi va sa'di”.Rahnemā-ye ketāb.Year 2.No. 2. Pp. 222-238.
Mohaqeq, Mehdi. (1973/1352SH). “Sa’di o qazā o qadar”, In Maqālāti darbāre-ye zendegi o she’r-e Sa’di, With the Efforts of Mansour Rastegār Fasāei. Shiraz: University of Pahlavi.
Nikoubakht, Nāser. (2010/1388SH). “Molavi va halle mas'aleh jabr va ekhtiyār dar maktab-e eshq”. The Quarterly Journal of Mytho-mystic literature. Islamic Azad University of Tehran Jonoub.Year 5.No. 15.
Plantinga, Alvin. (2005/1384SH).Falsafe din (khodā, shar, ekhtiyār) (God, freedom and evil).Translation and explanation by Mohammad Saeedi Mehr. 2nd ed. Qom: Mo'asseseh farhangi Tāhā.
Razi, Hāshem. (1971/1350SH).Zartosht va ta'ālim-e ou. 4th ed. Tehran: Forouhar.
Sa’di, Mosle’h-oddin ibn ‘Abd-ollāh.(2009/1388SH).Kolliyāt.With the Efforts of Mohammad Ali Foroughi. 10th ed. Tehran: Ghoghnous.
Samadi, Mehr-angiz.(1988/1367SH).Māh dar Iran. Tehran: Elmi va Farhangi.
Shajāri, Nāser. (2009/1388SH).“Zamān dar 'erfān-e eslāmi”.The Quarterly Journal of Mytho-mystic literature. Islamic Azad University of Tehran Jonoub.Year 5.No. 14.
Shamisā, Sirous.(2003/1382SH). Sabk-shenāsi-ye she'r. 9th ed. Tehran: Ferdows.
Sheikh Bou'omrān.(2003/1382SH).Mas'aleh ekhtiyār dar tafakkor-e eslāmi va pāsokh-e mo'tazeleh be ān (Le probleme de la liberte humaine dans La pensee musulmane: solution Mu tazilite). Tr. by Esmā'il Sa’ādat. 1st ed. Tehran: Hermes.
Yāhaqi, M. Ja'far. (2009/1388SH).Farhang-e asātir va dāstānvāre-hā dar adabiāt-e fārsi. 2nd ed.Tehran: Farhang-e Mo'āser.
Zarrinkoub, ‘Abd-ol-Hosein.(1977/1356SH).Na shrqi, na qarbi, ensāni. 2nd ed. Tehran: Amir Kabir.
______________________.(2002/1381SH).Nāmvarnāmeh. 1st ed. Tehran: Sokhan.
Zeahner , Robert Charles. (1997/1375SH).Zurān yā mo'ammā-ye zartoshtigari (Zurvan, a zoroastrian dilemma).Tr. by Teimour Ghāderi. 2nd ed. Tehran: fekr-e rouz.
___________________. (2008/1387SH).Tolou' va ghoroub-e zartoshtigari (The Dawn And Twilight Of Zoroastrianism).Tr. by Teimour Ghāderi. 2nd ed. Tehran: Amir Kabir.

اطلاعات تکمیلی تر

سابقه داوری: خیر

سایت ها و موارد داوری شده:

مقالات مرتبط

در فصلنامه

هیئت تحریریه

مشخصات تفصیلی هیات تحریریه

بایگانی

مشاهده مقالات آرشیو شده

پرسش و پاسخ

پاسخ ها و پرسشهای متداول