شماره سی و هفتم

ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی (فصلنامه علمی-پژوهشی)

شاپا: ‎2008-4420

شاپای الکترونیک: ‎2252-0899

مدیر مسئول:

سهیلا موسوی سیرجانی, دکتر, دانشگاه آزاد اسلامی، تهران جنوب

پست الکترونیک: ‎S_movsavi@azad.ac.ir‎

سردبیر:

امیر بانو کریمی, دکتر

پست الکترونیک: ‎Ab_karimi@azad.ac.ir‎

مدیر داخلی:

راویه قلی پور , کارشناس ارشد, دانشگاه آزاد اسلامی، تهران جنوب

سفارش نشریه

نام
ایمیل

کد رفرنس: ‎1003-456

سال دهم, شماره سی و هفتم, ‎1393/10/01

نوع مقاله: مقاله تحقیقی

موضوعات:

روانشناسی شخصيت كاووس در شاهنامه

چکیده مقاله:

يكي از راه‌هاي ژرفا بخشيدن به داستان و تقويت تأثير آن بر مخاطب، پردازش درست و قوّتمند شخصيت است. فردوسي سخن‌سرايي داستان‌شناس است كه در عصر برون‌گرايي و كلّي‌نگري شاعران خراسان، خود و خواننده را با جزئيّات روحي قهرمانانش همراه و درگير مي‌سازد اين پژوهش به تحليل روانشناسانة شخصيت كاووس در شاهنامه مي‌پردازد. فردوسي با استفاده از هر دو شيوة مستقيم و غيرمستقيم؛ يعني با بهره‌گرفتن از توصيف، گفت‌وگو، اظهار نظر شخصي، معرّفي توسّط خود شخصيت و يا از طريق ديگر قهرمانان مرتبط با داستان، هر شخصيت را به خواننده مي‌شناساند. كردار و رفتار شخصيت نيز از ديگر راه‌هاي رسيدن به ويژگي‌هاي او است. كاووس در روايت اپيزوديك شاهنامه، با يك شخصيت همه‌جانبة اصليِ نسبتاً پويا و خاكستري به خواننده معرّفي مي‌شود. از نظر روانشناسي و بر مبناي نظرية آيزنك، كاووس برون‌گراي ناپايدار صفراوي مزاج است؛ با تأثير «نهاد» در ساختار شخصيتي¬اش. كاووس بعضي ويژگي‌هاي روان‌رنجورخويان و روان‌پريش‌خويان را نيز دارد. او به صورتی قابل تأمّل، به دلیل عملکرد منفی، نقش وراثت و محيط را در شكل‌گيري شخصيتش خنثي مي‌كند.

مولف و محقق: , فاطمه کلاهچیان , لیلا پناهی

کلید واژه ها: نقد روانشناسانه، نظرية آيزنك، ادبيات داستاني، شخصيت‌پردازي، كاووس

مراجع و رفرنس ها:

امامي، نصرا... . 1385. مباني و روش‌هاي نقد ادبي. چ سوّم. تهران: جامي.
اوستا. 1391. به کوشش جلیل دوستخواه. چ شانزدهم. تهران: مرواريد.
بلعمي، ابوعلي. 1353. تاريخ بلعمي. تصحيح: محمّد تقي بهار و محمّد پروين گنابادي. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
بي‌نياز، فتح ا... . 1378. درآمدي بر داستان‌نويسي و روايت‌شناسي؛ با اشاره‌اي موجز به آسيب‌شناسي رمان و داستان كوتاه. چ اوّل. تهران: افراز.
پروين، ا. لارنس. 1372. روانشناسي شخصيت؛ نظريه و تحقيق. ترجمة محمّد جعفر جوادي و پروين كديور. چ اوّل. تهران: مؤسّسة خدمات فرهنگي رسا.
ثعالبي. 1372. شاهنامة كهن (پارسي تاريخ غرر السّير). پارسي‌گردان: سيّد محمّد روحاني. مشهد: دانشگاه فردوسي.
جعفری قریه علی، حمید. 1392. «هفت کاخ کاووس و نردبان آیین مهری»،ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، سال9. ش31. صص 127-99.
جلال، عصام‌الدّين. 1361. «كاووس خودكامه‌اي نامجو»، ايران نامه.
حمیدیان، سعید. 1383. درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. چ دوّم. تهران: ناهيد.
خالقي مطلق، جلال. 1380. يادداشت‌هاي شاهنامه. بخش يكم. چ اوّل. نيويورك: بنياد ميراث ايران.
دومزيل، ژرژ. 1384. بررسي اسطورة كاووس در اساطير ايراني و هندي. ترجمة شيرين مختاريان و مهدي باقي.
راس، ا. آلن. 1378. روانشناسي شخصيت (نظريه‌ها و فرايندها). ترجمة سياوش جمالفر. چ سوّم. تهران: دوران.
رحمانی خیاوی، صمد. 1382. سیری در دنیای داستان و داستان‌نویسان. چ اوّل. تهران: هما رز.
زرّين‌كوب ، عبدالحسين .1378. آشنايي با نقد ادبي. چ پنجم. تهران: سخن.
ستّاري، رضا. 1388. «بررسي شخصيت كاووس بر اساس كردارهاي او از دوران باستان تا شاهنامه»، ادبيات عرفاني و اسطوره‌شناختي، سال5. ش 15. صص 122-109.
سرّامي، قدمعلي. 1373. از رنگ گل تا رنج خار. چ دوّم. تهران: علمي و فرهنگي.
سیاسی، علی اکبر. 1357. روانشناسی شخصیت. چ چهارم. تهران: چاپخانة سپهر، وابسته به انتشارات اميركبير.
شميسا، سيروس. 1378. نقد ادبي. چ اوّل. تهران: فردوس.
شولتز، دوان پي و الن شولتز. 1389. تاريخ روانشناسي نوين. ترجمة علي اكبر سيف و ديگران. چ اوّل. تهران: دوران.
صفا، ذبيح‌ا... . 1384. حماسه سرايي در ايران. چ ششم. تهران: فردوسي.
عبدالهیان، حمید. 1377. «شخصیت‌پردازی در داستان»، کیهان فرهنگی و هنری، سال 15. ش 149. صص 69 -65.
فردوسي. 1389. شاهنامه. به كوشش جلال خالقي مطلق. 4 جلد. چ سوّم. تهران: مركز دائره المعارف بزرگ اسلامي.
فرزاد، عبدالحسين. 1379. دربارة نقد ادبي. چ سوّم. تهران: قطره.
فرنبغ دادگي. 1369. بندهش. ترجمه و تحقيق: مهرداد بهار. چ اوّل. تهران: توس.
كادن، اي. جي. 1380. فرهنگ توصيفي ادبيات و نقد. ترجمه كاظم فيروزمند. چ اوّل. تهران: شادگان.
كريستن سن، آرتور. 1336. كيانيان. ترجمة ذبيح‌ا... صفا. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب.
کریمی،یوسف. 1379. روانشناسی شخصیت. چ ششم. تهران: مؤسّسة نشر و ویرایش.
كزّازي، ميرجلال الدّين. 1386. نامة باستان. ج سوّم. چ سوّم. تهران: سمت،
ــــــــــــــــــــ . 1389. نامة باستان. ج دوّم. چ پنجم. تهران: سمت.
گروسی فرشی، میر تقی. 1380. رویکردهای نوین در ارزیابی شخصیت (کاربرد تحلیل عاملی در مطالعات شخصیت). چ اوّل. تهران: جامع پژوه و دانيال.
مسكوب، شاهرخ. 1357. سوگ سياوش. چ پنجم.تهران: خوارزمي.
میرصادقی، جمال. 1376. عناصر داستان. چ سوّم. تهران: سخن.
ميرفخرايي، مهشيد. 1369. «اسطورة كاووس در گذر زمان»، فرهنگ پاييز.
نراقي، ملّا احمد. 1364. معراج السّعاده. چ سوّم. تهران: كانون انتشارات علمي.
هاوتورن، جرمی. 1380. پیش درآمدی بر شناخت رمان. ترجمة شاپور بهیان. چ اوّل. اصفهان: نقش خورشيد.
ياحقّي، محمّد جعفر. 1391.فرهنگ اساطير و داستان‌واره‌ها در ادبيات فارسي. چ چهارم. تهران: فرهنگ معاصر.







References
'Abdoollāhiyān, Hamid. (1998/1377SH).“Shakhsiyat pardāzi dar dāstān”.Keyhān-e Farhangi va Honari. Year 15. No 149. Pp. 65-69.
Avesta.(2013/1391SH).With the efforts of Jalil Doustkhāh. 16th ed. Tehran: Morvārid.
Bal'ami, Abu-'Ali.(1974/1353SH).Tārikh-e Bal'ami. Edition: Mohammad Taqi Bahār and Mohammad Parvin Gonābādi. Tehran: Bongāh-e trjomeh va nashr-e ketāb.
Biniyāz, Fathollāh. (1999/1378SH).bar dāstān-nevisi va revāyat shenāsi; bā eshāreh-i moujez be āsib-shenāsi-ye roman va dāstān-e koutāh. 1st ed. Tehran: Afrāz.
Chāpkhāneh-ye Sepehr, under Amirkabir Publication.
Christensen, Arthur Emanuel. (1957/1336SH).Kiyāniyān (les Kayanides).Tr. by Zabiʹhollāh Safā. Tehran: Bongāh-e tarjome o nashr-e ketāb.
Cuddon, John Anthony.(2001/1380SH). Farhang-e towsifi-ye adabiyāt va naqd (A Dictionary of Literary Terms). Tr. by Kāzem Firousmand. 1st ed. Tehran: Shadegān.
Dādegi, Faranbagh. (1989/1369H).Bondaheshn. Translated and reported by Mehrdād Bahār. Tehran: Tous.
Dumezil, Georges.(2005/1384SH). Barresi-ye ostoureh-ye Kavous dar asātir-e irāni va hendi (the study of Indo-Iranian myth). Tr. by Shirin Mokhtāriyān and Mehdi Bāgheri.
Emāmi, Nasr-ollāh.(2007/1385SH).Mabāni va ravesh-hā-ye naqd-e adabi. 3rd ed. Tehran: Jāmi.
Farzād, 'Abdolhossein. (2000/1379SH).Darbāreh-ye naqd-e adabi. 3rd ed. Tehran: Ghatreh.
Ferdowsi.(2010/1389SH).Shāhnāmeh. With the efforts of Jalāl Khāleqi Motlaq. 4 Vols.Tehran: Markaz-e Dāyerat-ol-ma'āref-e bozorg-e eslami.
Garousi Farshi, Mir Taghi. (2001/1380SH).Rouykard-hā-ye novin dar arzyābi-ye shakhsiyat (kārbord-e tahlil-e 'ameli dar motāle'āt-e shakhsiyat). 1st ed. Tehran: Jāme' Pazhouh va Dāniyāl.
Hamidiān, Saeed. (2004/1383SH).Darāmadi bar andishe o honar-e Ferdowsi. 2nd ed.Tehran: Nāhid.
Hawthorn, Jeremy. (2001/1380SH).Pish darāmadi bar shenākht-e romān (Studying the Novel: An Introduction). Tr. by Shapour Behyān. 1st ed. Esfahan: Naqsh-e Khorshid.
Ja'fari Ghariyeh 'Ali, Hamid.(2013/1392SH). “Haft kākh-e Kāvous va nardebān-e aein-e mehri”. Journal of Mytho-mystic literature.Year 9.No. 31. Pp. 99-127.
Jalāl, 'Esām-oddin. (1982/1361SH). “Kāvous khodkāmeh-i namjou” .Irān-Nameh.
Karimi, Yousef. (2000/1379SH). Ravānshenāsi-ye shakhsiyat. 6th ed. Tehran: Mo'asseseh-ye Nashr va Virāyesh.
Kazzāzi, Mirjalāl-oddin. (2007/1386SH). Nāme-ye bāstān. Vol. 3. 3rd ed. Tehran: SAMT.
.____________________ (2010/1389SH). Nāme-ye bāstān. Vol. 2. 5th ed. Tehran: SAMT.
Khāleqi Motlaq, Jalāl. (1991/ 1380SH).Yāddāsht-hā-ye Shāhnāmeh.Part 1. 1sted. New York: Bonyād-e Mirās-e Iran.
Meskoub, Shāhrokh. (1975/1354SH).Soug-e Siyāvash.5th ed. Tehran: khārazmi.
Mir Fakhrāei, Mahshid. (1990/1369SH).“Ostoureh-ye Kāvous dar gozar-e zamān”. Farhang-e Pāeez.
Mir Sādeghi, Jamāl. (1997/1376SH).'Anāsor-e dāstān. 3rd ed. Tehran: Sokhan.
Narāqi, Mollā Ahmad. (1985/1364SH).Me'rāj-ol Sa'ādah. 3rd ed. Tehran: Kānoun-e Enteshārāt-e 'Elmi.
Pervin, Lawrence A. (1993/1372SH).Ravānshenāsi-ye shakhsiyt: theory and research. Tr. by Mohammad Ja'far Javādi and Parvin Kadivar. 1st ed. Tehran: Mo'asseseh-ye khadamāt-e farhangi-ye rasā.
Rahmāni Khiyāvi, Samad. (1993/1382SH).Seiri dar donyā-ye dāstān va dāstān-nevisān. 1st ed. Tehran: Homa Roz.
Ross, Allen A. (1989/1378SH). Ravānshenāsi-ye shakhsiyat: nazariyeh-hā va farāyand-hā (theories and processes). Tr. by Siyāvash Jamālfar. 3rd ed. Tehran: Dowrān.
Sa'ālebi, Hosein ibn Mohammad. (1993/1372SH).Shāhnāmeh-ye kohan: Pārsi-e tārikh-e ghorar-osseir. Tr. by Seyyed Mohammad Ro'hāni. Mashhad: Ferdowsi- University.
Safā, Zabih-ollh.(2005/1384SH). Hamāse- sarāei dar Iran. Tehran: Ferdowsi.
Sarrāmi, Ghadamꞌali. (1994/1373H).Az rang-e gol tā ranj-e khār. 2nd ed. ꞌElmi va Farhangi.
Sattāri, Rezā. (1999/1388SH). “Barresi-ye shakhsiyat-e kavous bar asās-e kerdār-hā-ye ou az dowrān-e bāstān tā Shāh-Nāmeh”. Journal of Mytho-mystic literature.Year 5.No. 15. Pp. 109-122.
Schultz, Duane P. and Ellen Schultz, Sydney.(2010/1389SH). Tārikh-e ravānshenāsi-ye novin (A History of Modern Psychology).Tr. by 'Ali Akbar Seif and et.al. 1st ed. Tehran: Dowran.
Shamisā, sirous.(1999/1378SH).Naqd-e adabi. 1st ed. Tehran: Ferdows.
Siyāsi, 'Ali Akbar. (1978/1357SH).Ravānshenāsi-ye shakhsiyat. 4th ed. Tehran:
Yāhaqi, M. Ja'far. (2009/1388SH).Farhang-e asātir va dāstānvāre-hā dar adabiāt-e fārsi. 4th ed.Tehran: Farhang-e Mo'āser.
Zarrinkoub, 'Abd-ol-hosein.(1999/1378SH). Ashnāei ba naqd-e adabi. 5th ed. Tehran: Sokhan.

اطلاعات تکمیلی تر

سابقه داوری: خیر

سایت ها و موارد داوری شده:

مقالات مرتبط

در فصلنامه

هیئت تحریریه

مشخصات تفصیلی هیات تحریریه

بایگانی

مشاهده مقالات آرشیو شده

پرسش و پاسخ

پاسخ ها و پرسشهای متداول